MODEL KARIERY NAUKOWEJ

Status profesora mającego pełne uprawnienia akademickie osiąga się zbyt późno, a okres pracy, w którym sprawność intelektualna jest największa, upływa na działaniach, których celem nadrzędnym jest awans formalny.

Spory o model kariery

Jerzy Stanisław Olędzki

Spory o model kariery akademickiej czy naukowej nie są naszą lokalną specyfiką. Toczą się już od końca XIX w. w wielu krajach i towarzyszą zwykle znaczącym przełomom politycznym. Naturalnym motorem pracy w ogóle, a pracy naukowej w szczególności, jest i będzie – oprócz wewnętrznego zadowolenia – chęć zrobienia kariery. Kariera ta jest zwykle rozumiana jako droga rozwoju pozwalająca na możliwie pełną realizację pasji poznawczych, zawsze w zgodzie z rotą ślubowania doktora – „nie dla pospolitej korzyści ani próżnej chwały”.

Ale jest też inna motywacja, już nie tak bezinteresowna. Adept nauki ślubowanie doktorskie traktuje wtedy z przymrużeniem oka, a na nauce stara się usadowić podobnie jak jemioła na drzewie. Modny dziś subiektywizm głosi, że konkretny człowiek nie ma nad sobą żadnych norm, nakazów i powinności moralnych ani też żadnych celów i zadań do spełnienia – nie musi się więc liczyć z nikim i niczym, a pojęcia dobra i zła nie mają sensu. Dążenie do szczęścia sprowadza się do swoistej „felicytologii stosowanej” z hasłem „żyj w zgodzie z samym sobą” na czele. Posługując się tego rodzaju filozofią życiową oraz „układami” i systemem „zapożyczeń” można przecież osiągnąć tytuł profesorski. Daje on posiadaczowi szereg przywilejów, w tym nieusuwalność ze stanowiska, niezłe dochody i poczucie władzy. Pada w tym miejscu zwykle okrzyk: „Przykłady, nazwiska!” Nazwisk nie będzie, ale doświadczenie życiowe autora wskazuje, że ten drugi model nie jest, niestety, czysto teoretyczny.

Bezpośrednie potwierdzenie oficjalnego odejścia od szczytnych motywów kariery naukowej można wszakże znaleźć. Jeden z polskich rektorów podczas dyskusji sejmowych nad ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym w 2005 roku stwierdził wprost: „Młodzi ludzie poszukują możliwości doktoryzowania się dla awansu”. To twierdzenie stało się uzasadnieniem ustawowego dopuszczenia niestacjonarnych odpłatnych studiów doktoranckich (art. 98) – źródłami dodatkowych dochodów nie można dziś gardzić. Wydaje się, że przyzwoitość nakazywałaby jednak zmienić rotę ślubowania dla zdobywających stopień doktora w tym trybie.

Formalnie od przeszło pół wieku obowiązuje u nas model umownie zwany niemieckim. Zachód natomiast posługuje się modelem, który jest zasadniczo zmodyfikowanym modelem niemieckim i często zwany jest anglosaskim. Odejście w wielu krajach świata od modelu niemieckiego poprzedzone było głęboką dyskusją, w której wymieniano główne wady systemu zatrudniania i awansowania nauczycieli akademickich, powodujące, że status profesora mającego pełne uprawnienia akademickie osiąga się zbyt późno, a okres pracy, w którym sprawność intelektualna jest największa, upływa na działaniach, których celem nadrzędnym jest awans formalny. Warto przytoczyć tu np. głośne i szeroko dyskutowane książki: Frederica Lilge’a The Abuse of Learning: The Failure of the German University (1948), Fritza Ringera The Decline of the German Mandarins: The German Academic Community, 1890−1933 (1969) i Konrada Jarauscha Students, Society, and Politics in Imperial Germany: The Rise of Academic Illiberalism (1982). Wskazywana była tam również podatność modelu niemieckiego na ideologizację i jego duża uległość wobec doktryn totalitarnych. Nie bez głębszego zażenowania odnotowano po II wojnie światowej fakt, że liczba członków organizacji nazistowskiej wśród niemieckiej profesury była średnio dwukrotnie wyższa niż w innych kręgach społecznych. Dziś pytanie, jaki procent obecnych profesorów w Polsce ma w swym życiorysie przynależność do PZPR, należy do pytań, których zadawać nie należy, bo „ciszej nad tą trumną”. Ale przecież przynajmniej socjologowie powinni na nie odpowiedzieć. Z pewnością będą o to pytani. Vaclav Havel ostatnio dość rozbrajająco przyznał: „Proszę sobie wyobrazić, co by było, gdybyśmy zwolnili wszystkich członków partii komunistycznej. Moglibyśmy rozpuścić Akademię Nauk, większość uczelni straciłaby profesorów...”

Jest dość oczywiste, że poprzedni model należy zastąpić modelem kariery polegającej na zdobywaniu autorytetu w środowisku naukowym i społeczeństwie – autorytetu będącego odbiciem rzeczywistej wiedzy i osiągnięć.

Jak jest?

Mamy dziś jeden z najbardziej skomplikowanych systemów nadawania stopni i tytułów naukowych w świecie. Narzucony ustawą z 1951 roku – i w swym zasadniczym kształcie istniejący po dzień dzisiejszy – sowiecki model kariery akademickiej polega na zdobywaniu kolejnych szczebli kariery według dwóch równoległych torów. Tor stopnia naukowego i tytułu (ros. zwanije) biegnie ścieżką: stopień doktora – stopień doktora habilitowanego – tytuł profesora (nadawany dożywotnio przez prezydenta RP). Tor stanowiska (ros. położenije) biegnie ścieżką: asystent – adiunkt – docent – profesor nadzwyczajny – profesor zwyczajny. Tory te są wzajemnie sprzężone i wytłumaczenie systemu rang nauczycieli akademickich osobom postronnym, jeśli jeszcze uwzględnić przy tym stanowiska funkcyjne (kierownik zakładu, kierownik katedry, dyrektor instytutu, dziekan, rektor), jest zadaniem niesłychanie trudnym.

Rys.1. Model kariery akademickiej w Polsce

Uproszczony schemat obowiązujący dziś w Polsce pokazałem na rys. 1. Nawiązuje on do popularnego w teorii organizacji modelu wzrostu poprzez kryzysy (wg McClure, P.F., The New Entrepreneurs’ Guidebook, Menlo Park, California: Crisp Publications, 1998). O ile jednak kryzysy w organizacji mogą przyczyniać się do jej rozwoju, to indywidualna droga rozwoju nauczyciela akademickiego niekoniecznie musi wyglądać jak ścieżka przez zaminowane pole. Praktyka nader często pokazuje, że w warunkach polskich pokonywanie kolejnych szczebli wiąże się z poważnym ryzykiem wypadnięcia z zawodu bądź wejścia w sytuację o wątpliwym kontekście etycznym. Sporo takich przypadków można znaleźć na rozmaitych forach internetowych i coraz trudniej przychodzi „zamiatanie ich pod dywan”.

Przyczyny obecnej deprecjacji doktoratu w Polsce są oczywiste: fałszywe motywacje, zbiurokratyzowany system ocen. Zasada podwójnej rotacji doprowadziła do wyjałowienia wysiłków badawczych młodszych pracowników nauki w okresie pierwszych 15 lat ich pracy. Skierowała bowiem te wysiłki na gromadzenie dorobku formalnego, w warunkach polskich tylko wyjątkowo będącego dorobkiem prawdziwie wartościowym. Przyczyną tego dysonansu była rażąca dysproporcja między wymaganiami formalnymi a możliwościami sprostania im:

• wymagając od doktoranta czy habilitanta liczących się publikacji, nie przewidywało się środków finansowych na jego udział w konferencjach międzynarodowych i międzynarodowych przedsięwzięciach badawczych;

• wymagając wyników badań wartościowych w skali światowej, nie przewidywało się środków na aparaturę, literaturę, usługi informacyjne;

• wymagając pracy najwyżej kwalifikowanej i w podwójnym wymiarze czasowym, wynagradzało się ją poniżej kosztów najprostszej pracy fizycznej.

Wszystko to prowadziło i nadal prowadzi do głębokiego zakłamania, do powstawania wielu karier na fundamencie szeroko rozbudowanych „zapożyczeń” czy wręcz plagiatu lub tworzenia pseudonaukowej fikcji. Obecną sytuację w dziedzinie np. doktoratów technicznych z pewną niedużą przesadą można scharakteryzować stwierdzeniem: „nieważny jest temat i treść rozprawy, ważny jest promotor, a promotor, recenzenci i członkowie rad naukowych pracują wg zasady – dziś ja tobie, jutro ty mnie”. Podobne oceny tego procesu podają też niektórzy przedstawiciele nauk humanistycznych. Habilitacja jest broniona przed radą naukową, która w swojej większości nie zna się, bo i znać nie może, na temacie rozprawy. Centralna Komisja w założeniu miała być sitem odsiewającym prace słabe. Elastyczne oka miało jednak to sito, skoro nie zdarzyło się, aby CK odrzuciła pracę słabą „ustosunkowanego” habilitanta, zdarzało się natomiast odrzucanie prac wartościowych, kontrowersyjnych i niezrozumianych przez tajnego recenzenta CK. Jedynym istotnym argumentem za utrzymaniem wyższego od doktora stopnia naukowego jest obserwowany niekiedy niski poziom doktoratów nadawanych przez niektóre jednostki. Jeśli jednak nie podniesiemy poziomu prac doktorskich, realny stanie się tu i ówdzie pojawiający się postulat, by zachodniego mastera zrównać z polskim doktorem i w następstwie stopień PhD (doctor of philosophy) z polskim doktorem habilitowanym.

Według polskich przepisów, dopiero doktor habilitowany uzyskuje takie uprawnienia akademickie, które w uczelniach zagranicznych mają osoby po uzyskaniu doktoratu. Już teraz wynikają z tego powodu trudności formalne w toku kontaktów z uczelniami zagranicznymi na świecie i w Europie.

Jak powinno być?

Rys. 2. Podstawowe elementy organizacji systemu szkolnictwa wyższego

Zgodnie z ogólnie przyjętymi definicjami, system jest wewnętrznie uporządkowanym zbiorem elementów tworzących pewną całość, a organizacja jest systemem zmierzającym do osiągnięcia ustalonego celu. Jest oczywiste wobec tego, że organizację systemu szkolnictwa wyższego, podstawowe elementy, tworzy się wokół celu, którym najogólniej jest poszukiwanie prawdy i jej przekazywanie. Tu od średniowiecza nic się nie zmieniło. Czasy nowożytne pozwoliły wyróżnić pięć podstawowych elementów organizacji systemu (patrz rys. 2), które są regulowane prawem. Nie można jednak zmieniać jednego elementu systemu i nie uwzględniać koniecznych wtedy zmian w elementach pozostałych. Racjonalne i celowe jest więc porządkowanie całego systemu szkolnictwa wyższego w ramach jednej ustawy. Dlaczego jednak tak się nie stało? Dlaczego pozostawiono ustawę o stopniach i tytułach naukowych praktycznie nietkniętą? Odpowiedź może być prosta. Wystarczyła wypowiedź jednego z przedstawicieli „góry” nauki polskiej podczas posiedzenia podkomisji sejmowej, który z rozbrajającą szczerością stwierdził, że jeśli nawet posłowie wprowadzą zmiany, których środowisko nie zaakceptuje, „to jest ono na tyle inteligentne, że je może storpedować”. Tu nawet najodważniejszym „szczęki opadły”, bo przecież nie sposób odmówić profesurze inteligencji. A ta ustami znacznej większości swych przedstawicieli powiedziała gromkie „nie” dla prób zmiany modelu kariery akademickiej.

Rys.3. Dwa paradygmaty tworzenia organizacji

Szkolnictwo wyższe jest organizacją, każda szkoła jest organizacją. Można więc postawić pytanie: jaki model organizacji powinniśmy przyjąć dla szkół wyższych w Polsce jutra? Obserwujemy dziś globalną zmianę paradygmatu organizacji, polegającą na przejściu od struktury zhierarchizowanej, zwanej mechaniczną, do struktury sieciowej, zwanej naturalną (Hurst D.K.: Crisis and Renewal: Meeting the Challenge of Organizational Change, Boston 1995). Zmiana ta odbywa się w związku z przechodzeniem społeczeństw od etapu industrialnego do etapu informacyjnego. Konsekwencją rozwoju informatyzacji staje się upowszechnianie wiedzy w sieci, wzrost egalitarności. Analizy porównawcze prowadzone w Harvard Business School wskazują, że przejście to charakteryzuje się zmianą w organizacji struktury pionowej na poziomą, zastąpieniem zadań rutynowych upełnomocnianiem, formalistycznych procedur – dostępem do informacji, strategii konkurencji – strategią współpracy, sztywnej kultury organizacji – kulturą adaptacyjną (patrz rys. 3).

Struktura organizacyjna, do której przywykliśmy, która wydawała się stabilna i niemal wieczna, podlega w najlepszych dziś organizacjach dużym przemianom. W strukturze sieciowej najważniejsze jest rozeznanie, który element sieci, które jej ogniwo dane zadanie wykona najlepiej. W naszych środowiskach, gdy szukamy specjalisty do rozwiązania konkretnego problemu, przede wszystkim zwracamy uwagę na to, czy proponowana osoba potrafi ten problem rozwiązać zgodnie z regułami sztuki najlepiej. Skrót przed nazwiskiem ma tu znaczenie wtórne. Odpowiedź na pytanie, czy organizacja funkcjonuje dobrze, to odpowiedź, czy potrafi ona wskazać ogniwa najlepiej realizujące wyspecyfikowane zadania i czy je dobrze realizuje. W organizacji wg paradygmatu mechanicznego panuje zasada konkurencji. Klasyfikuje ona ogniwa organizacji według zdolności do konkurowania. Według nowego paradygmatu, nad zasadą konkurencji przeważa zasada współpracy i ją wręcz zastępuje. Czy wobec tego ów nowy paradygmat nie przystaje lepiej do dzisiejszych wyzwań? Nie można przecież utyskiwać, że w środowiskach naukowych brak żywych dyskusji, brak autentycznego życia, nie dostrzegając, że członkom organizacji proponuje się uczestnictwo w „wyścigu szczurów”, w którym nie może być mowy o współpracy, bo bożkiem jest „konkurencja”.

Rys.4. Organizacja jako góra lodowa

Dziś podstawową słabością starego systemu jest traktowanie organizacji uczelni jako systemu ściśle zhierarchizowanego i sformalizowanego. Tymczasem coraz głośniej podnoszone są postulaty uwzględniania w regulacjach statutowych tych elementów, które zwykle znajdują się poniżej linii zanurzenia, jeśli przyjąć do opisu organizacji model góry lodowej (patrz rys. 4). O ile część widoczna góry była przez statuty dostrzegana, o tyle wszystko to, co znajduje się poniżej linii zanurzenia, jest przez nie pomijane, jako nieistotne. Nie bierze się więc pod uwagę postaw pracowników w organizacji, ich postrzegania ewentualnych zmian, nie bierze się pod uwagę norm grupowych i stosunków międzyludzkich, nie docenia się wpływu konfliktów, które – gdy się pojawiają – powinny być możliwie szybko rozwiązywane. Jeśli przy konstruowaniu regulacji prawnych nie uwzględni się części podwodnej, to powstają regulacje puste. Takich pustych regulacji w prawie dotyczącym sfery szkolnictwa wyższego jest sporo. Należy do nich z pewnością okresowa ocena nauczycieli akademickich, która wyraźnie w całym naszym szkolnictwie wyższym nie funkcjonuje dobrze. I tu koło się zamyka. Bez nowego podejścia do dostępności informacji, bez struktury sieciowej, bez zmian w modelu kariery, regulacje dotyczące oceny nadal pozostaną puste.

Zmiana paradygmatu organizacji zakłada również zmianę funkcji „najwyższego kierownictwa”. Szczególnie intensywnie rozwijane są tu kierunki „każdy jest liderem” (Bergmann H., Hurson K., Russ−Eft D., Everyone a Leader – A Grassroots Model for the New Workplace, J. Wiley & Sons 1999) i „zarządzanie bez przywództwa” (Lakomski G., Managing without Leadership, Elsevier 2004). Zakładają one, że każdy pracownik organizacji o strukturze sieciowej dobrze ją zna i może proponować środki i drogi poprawy jej funkcjonowania. W tym sensie liderem jest każdy, kto potrafi wskazać rozbieżności między działaniem organizacji a celami, do których ona dąży, w sposób motywujący innych do osiągnięcia tych celów. Pracownicy grają tu różne role, zależne bardziej od czasu, miejsca i umiejętności lub doświadczenia niż od ich utytułowania. Do pożądanych cech pracownika takiej organizacji należą: zdolności, doświadczenie, potrzeba niezależności, profesjonalne nastawienie. Pracownikom zdolnym i doświadczonym nie trzeba mówić, co mają robić. Także wtedy, gdy zadania są rutynowe i proste, nie ma potrzeby specjalnego ukierunkowania. Każdy więc w miejscu, w którym pracuje, jest liderem. Już choćby z tak pobieżnego przeglądu widać, że do organizacji uczelni paradygmat systemu naturalnego przystaje dużo lepiej niż paradygmat poprzedni.

Ci, którzy pierwsi zauważą symptomy zachodzących przemian, płynące z nich pożytki i dostosują się do nowego paradygmatu, dostają premię pionierów. Ci, którzy się opóźniają, po jakimś czasie mogą co najwyżej pocieszać się, że skanseny też pełnią pożyteczną rolę.

Jeśli zatem w warunkach polskich „opór materii” narzuca ciągle strukturę hierarchiczną, to jednak spróbujmy nieco ją spłaszczyć. Rozwiązaniem może być więc hierarchia trójstopniowa (np. profesor pełny, profesor pomocniczy i asystent). Nawiązuje do dobrze ugruntowanego we wszelkim rzemiośle układu: mistrz – czeladnik – uczeń. To samo dotyczyłoby także innych grup pracowniczych szkolnictwa wyższego, np. pracowników bibliotecznych, archiwalnych, a także dokumentacji i informacji naukowej. Tak więc:

• należy pozostawić stanowisko asystenta – jest ono przeznaczone dla osób, które mają tytuł magistra i zamierzają ubiegać się o stopień doktora;

• następnym szczeblem powinno być stanowisko profesora pomocniczego, które może zajmować osoba mająca stopień doktora, jeśli wygra konkurs na to stanowisko. Konkurs ogłasza się wtedy, gdy dana jednostka organizacyjna dysponuje nieobsadzonym etatem profesora, przy czym liczba etatów wynika z zadań wykonywanych przez jednostkę (a nie z liczby osób, które uzyskały doktorat);

• na stanowisko profesora pełnego awansowaliby pracownicy stosownie do osiągnięć zawodowych i stażu pracy w uczelni. Angażując na te stanowiska osoby nie będące dotychczas pracownikami uczelni, stosowano by postępowanie konkursowe.

Postępowanie konkursowe ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego obsadzania stanowisk profesorów w uczelniach oraz dla poziomu naukowego całego środowiska akademickiego – powinno być prowadzone w sposób szczególnie odpowiedzialny i pod kontrolą wewnętrzną (rektor i senat) oraz zewnętrzną (Państwowa Komisja Akredytacyjna), a także przy wykorzystaniu Internetu.

Przyszła ustawa powinna stanowić również, że stopień doktora jest najwyższym stopniem kwalifikacji zawodowej, a równocześnie jest jedynym stopniem naukowym. Naturalną konsekwencją tego jest uprawnienie doktorów do prowadzenia i recenzowania prac doktorskich. Doktor powinien brać udział w kształceniu kadry naukowej wtedy, gdy ma udokumentowane osiągnięcia naukowe, a rada wydziału uzna przedstawiony temat pracy doktorskiej podopiecznego za godny opracowania. Przewód kwalifikacyjny na stopień doktora wymagałby zatem istotnych zmian, które w szczegółach zostały przedstawione w projektach poselskich prawa o szkolnictwie wyższym III i IV kadencji Sejmu. Proponowane tu rozwiązanie ma na celu:

• zbliżenie polskiego systemu do istniejącego w większości krajów zachodnich, gdzie stopień doktora jest uznawany za jedyne formalne świadectwo uzyskania kwalifikacji do pełnienia obowiązków i funkcji akademickich;

• racjonalizację wysiłku pracowników nauki, którzy nie będą musieli wykonywać drugiej pracy z przewodem kwalifikacyjnym tylko po to, by zdobyć dodatkowy stopień i związane z nim uprawnienia akademickie, a swoje osiągnięcia będą dokumentować w postaci publikacji, opracowań technicznych, dzieł artystycznych, wdrożeń nowych rozwiązań itp. – także w ogólnie dostępnych bazach internetowych;

• umożliwienie wcześniejszego uczestniczenia w pracy zespołów naukowych i badawczych dysponujących lepszym oprzyrządowaniem, szczególnie do badań wymagających nowoczesnej aparatury. Dotychczasowy system stopni naukowych, wymagający indywidualizacji wyników, nie zachęcał do pracy na rzecz wyników zespołowych, chociaż w dzisiejszym świecie głównie na tej drodze uzyskuje się najbardziej znaczące rezultaty.

Konsekwencją proponowanych rozwiązań byłaby likwidacja Centralnej Komisji ds. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych i przekazanie uczelniom spraw przewodów kwalifikacyjnych i konkursów. Nadzór nad całością pełniłaby Państwowa Komisja Akredytacyjna, która przecież i tak musi czuwać nad studiami doktoranckimi. Wyraźnie o jeden byt tu za dużo. Dla osób wychowanych w społeczeństwie totalitarnym naturalne wydaje się poszukiwanie i tworzenie ciał kontrolnych. Przeciwstawieniem tej postawy jest poszukiwanie takich regulacji, gdy strona, której działalność podlega unormowaniu, sama jest zainteresowana w przekonaniu otoczenia, że działalność ta mieści się w granicach norm, a nawet, że jest od tych norm lepsza. Im bardziej otwarty system społeczny, tym lepiej działa ten mechanizm. Dlatego pilnie potrzebna jest nie reforma trybu działania CK – co postuluje dziś ona sama – ale jej likwidacja, połączona z napiętnowaniem samej idei centralizacji badania kwalifikacji do pracy naukowej. Artykuł 27. przyjętej przez Polskę Rekomendacji dotyczącej statusu personelu nauczającego w szkołach wyższych (UNESCO 1997) mówi wszakże: „Personel nauczający w szkołach wyższych może skutecznie egzekwować wolności akademickie w przyjaznym środowisku. Takie środowisko gwarantuje jedynie demokracja; dlatego jest tu zawarte wyzwanie dla wszystkich do rozwijania społeczności demokratycznych.”

skansen gerontokracji

Obowiązujący obecnie w Polsce model kariery naukowca i nauczyciela akademickiego nie może być dalej utrzymany. Hamuje inicjatywę i faworyzuje postawy konformistyczne. Utrwala przywileje wąskiego kręgu starszej kadry naukowej, która chce zachować dotychczasowy tryb kooptacji. Dalsze utrzymywanie wysokiej hierarchii stopni i zależności służbowych jest próbą zapewniania prestiżu w sposób administracyjny.

Przykład krajów, w których habilitacja nie jest znana, a nauka rozwija się wyraźnie lepiej, był istotnym argumentem na rzecz rezygnacji z wymagania tego stopnia przy obsadzaniu stanowisk profesorskich w Niemczech. Ojczyzna modelu niemieckiego głosem Wissenschaftsratu (Rady Nauki) zaleca radykalną reformę kariery akademickiej i deklaruje wprost: „Droga habilitacji nie jest zgodna z realizacją celów reformy” (http://www.wissenschaftsrat.de/presse/pm_0401.htm).

Polski doktor habilitowany jest więc dziś dziwolągiem w światowych zestawieniach stopni naukowych. Wraz z tytułem profesorskim nadawanym przez prezydenta RP daje to podstawę, by uznać nasz system za ostatnią w Europie większą enklawę funkcjonowania mandarynów w nauce, swoisty skansen gerontokracji. Przy szerokim rozprzestrzenianiu wiedzy poprzez upowszechnienie szkolnictwa wyższego, w tym za pomocą współczesnych mediów (komputer, Internet), anachroniczna struktura skazuje nas na uwiąd.

Szkolnictwo wyższe i nauka w Polsce znalazły się w błędnym kole. O niezbędnych zmianach i drogach wyjścia z kryzysu radzi i decyduje „góra”, której członkowie, świadomie lub nieświadomie, zainteresowani są w utrzymaniu istniejącego stanu, gdyż wszelkie odważniejsze zmiany godzą w ich interesy osobiste i grupowe.

Wydawnictwo Cambridge University Press podjęło się wydania ambitnego monumentalnego dzieła, czterotomowej A History of the University in Europe. Obecnie ukończono prace nad tomem trzecim – Universities in the Nineteenth and Early Twentieth Centuries (1800−1945). Są w nim zawarte wyraźne echa dyskusji, o których wspominałem wyżej (Lilge, Ringer, Jarausch). Tom czwarty – od roku 1945 do dzisiaj – „piszemy” wszyscy, wspólnie z resztą Europy.

Dr inż. Jerzy Stanisław Olędzki, adiunkt w Politechnice Warszawskiej, jest przewodniczącym Komisji ds. Organizacji i Finansowania Nauki Krajowej Sekcji Nauki NSZZ „Solidarność”. W latach 1992−93 był wiceministrem edukacji narodowej odpowiedzialnym za finanse. e−mail: jsol@iem.pw.edu.pl www: http://sierra.iem.pw.edu.pl/~jsol

Komentarze

Autor:	Lutek
Data:	2010.04.09 18:40
Artykuł jest z 2006 roku , mineło 4 lata a zmian żadnych nadal kultywujemy habilitacyjne rytuały. A świat pędzi nieubłaganie do przodu , nieubłaganie do przodu. Wyginiemy przez tych starców jak dzinozuary.

Autor:	klemens stańkowski
Data:	2009.12.02 21:31
Zarządzanie wiedzą, zarządzanie innowacjami, zrozumienie napędu innowacyjnej gospodarki i roli regulatorów publicznych i komercyjnych wymaga podejścia systemowego i jest to bardzo poważna wiedza bez której kariera działacza naukowego jest niebezpieczna dla jego samego i dlatego szybko chroni się on w sitwie, która wprowadza własny system ocen, dzięki któremu szybko zapada na 4 chorobę W.E.DEMINGA,której wirus zabija szybciej niż wirus świńskiej grypy.Przestrzegam.

Autor:	Inny doktorant - od dwóch tygodni
Data:	2009.10.13 00:21
Na wstępie polecam zapoznać się z dwoma wypowiedziami poniżej. Agnieszki z 1006.07.19 oraz Doktoranta z 2008.02.25. Prawda jest taka, że na mojej uczelni z TOP10 w Polsce, ogólnie nie jest tragicznie, ale skupię się na samych minusach, bo celem nie jest poklepywanie się tylko zmiana na lepsze. Za nie wszystkie odpowiedzialny jest po pierwsze system wg mnie. Dopiero na miejscu ludzie, którzy się do niego adaptują i nie próbują zmieniać. Poziom prac licencjackich i magisterskich zależy w większości od samych studentów, ambitni mają je na poziomie, reszta takie sobie i kiepskie. Mało wykładowców pilnuje i niewielu zależy by trzymały poziom. Niektóre zajęcia robią wrażenie, powtarzanych tych samych tez przez ostatnie 10 lat (oby tylko), czyli wiele z nich wcale nie jest na czasie. Takich, które robią wrażenie aktualizowanych przez ostatnie 2 lata, jest może z 30 , na oko. Przedmioty są robione na zasadzie "co wykładowca wie potrafi i chce", a nie na zasadzie "co się studentowi przyda, co powinien wiedzieć". Zmienia się nazwy przedmiotów i robi dwa razy to samo, tej samej grupie studentów, raz na I stopniu studiów a drugi na II stopniu studiów. Zajęcia doktorantom przydziela się na zasadzie "co zostanie po wyborach pracowników etatowych". Czyli zostają ochłapy. Profesorzy w co najmniej 60 to osoby o przeroście ego proporcjonalnie do długości ich tytułu naukowego. Święte krowy, którym powala się na za dużo, bo muszą być by zakłady i katedry istniały i Państwowa Komisja Akredytacyjna przedłużała przywileje do nadawania tytułów itp. Ważniejsze przy karierze są układy i polityka, od wiedzy, kompetencji i wkładu w rzeczywiste praktyczne zwiększanie jakości życia i rozwoju nauki. Zresztą jeśli 10 pracowników danego Wydziału przyczynia się do lepszej przyszłości społeczeństwa to chyba dużo. Większość to zasiedziali pracownicy administracyjny, robią co im każą, byle robić, byle im płacono. Widać to chociażby po tym jak aktywnie wspierają koła naukowe, ilu z nich je prowadzi i w jakim stopniu je wspierają. Tu oczywiście czynnik studencki też jest istotny, ale ważniejsze są chęci wykładowcy. Dobry wykładowca, z bogatą wiedzą, mógłby w mig zainteresować studentów i znaleźć chętnych i aktywnych do działania. A że tego nie robią, to chyba znaczy, że się nie nadają do uczenia innych, skoro nie potrafią i nie chcą ich zainteresować zgłębianiem zagadnień, którymi się parają. Wystarczy porównać pasjonatów/hobbystów do wykładowców. Jedni i drudzy poświęcają życie jakiejś dziedzinie. Tylko ile wkładają w to serca i energii? Szkoły wyższe z każdym rokiem produkują bardziej niepełnosprawnych absolwentów, niepełnosprawnych umysłowo. Może dobrze, że weszły studia pierwszego stopnia, to sporo z młodych marnuje 3 lata życia zamiast 5-ciu. Bo studia trzeba mieć? Taka kultura i mniemanie wśród klasy średniej i bogatych. I tak przez te parę lat tłuką do głowy teorie, które się im przydadzą w 10 po studiach (moje własne estymacje). Czyli z 5ciu lat, uczelnia zmarnowała mi 4 lata życia, licząc po 9 miesięcy na rok akademicki. Dobrze, że byłem sprytny i głupie przedmioty olewałem i tylko je zaliczałem, a zajmowałem się działalnością studencką i społeczną, gdzie się nauczyłem 20 razy więcej (moja własna estymacja) i zdobyłem tą działalnością kompetencje z kilku zawodów, tymczasem studia teoretycznie dały mi kompetencje z jednej, tylko, że czysto teoretyczne. Co do czysto teoretycznych umiejętności to 80 praktyk zawodowych u nas się nie odbyła, z tych co się odbyła to 15 były to praktyki typu "wyrobnik" od parzenia kawy, "przynieś podaj" ale przynajmniej bez zamiatania ) Czy jest nadzieja? Tak. W szkołach prywatnych typu National Louis University z Nowego Sącza. Tam studenci współdecydują o zajęciach jakie mają. A wiele zajęć mają z praktykami z biznesu. Nadzieja jest także w podyplomówkach. Czemu? Bo tam działa wolny rynek i profesorzy z tytułami i bez wiedzy (czytaj: wiedzy praktycznej) nie mają wstępu. Liczy się efektywność nauczania, a nie robienie zajęć na godziny. Cieszy mnie, gdy widzę, że w lutym 2009 jest też przypadek profesora, który dostał nominację od prezydenta, a jest z prywatnej uczelni. Panie i Panowie, publiczne szkolnictwo wyższe, albo się zmieni, ale rynek je zmieni. Studenci głosują nogami. Obecnym profesorom, mówiąc brzydko, to zwisa i powiewa, bo oni do swoich emeryturek dociągną. Wszystko więc w rękach tych, którzy będą ich zmieniać, czyli osób, które do emerytury mają 20 lat. Albo coś zrobią albo będą musieli się prosić i walczyć na wolnym rynku, o to by uczelnie prywatne w przyszłości zechciały ich przyjąć. Co nas czeka? Kiepskie publiczne uczelnie będą traciły studentów na rzecz prywatnych. Prywatne będą się rozbudowywać, rosnąć w siłę. A że wolny rynek wygrywa ze sterowanym, to one wygrają. Publiczne uczelnie, znane i istniejące od lat, zaczną zamykać wydziały, tracić uprawnienia. A to z powodu małej ilości pieniędzy, spowodowanej niewieloma studentami. Nie ma pieniędzy, to dobrzy wykładowcy będą szli tam gdzie ją znajdą czyli na prywatnych uczelniach. To będzie pierwszy szok. Uczelnie publiczne (słabe i średnie), mocno ranne zaczną powoli zmiany, najpierw ewolucyjne ale to nic nie da. Kolejne straty, może bankructwa, zamykanie renomowanych uczelni w Polsce. Rozpoczną się rewolucyjne zmiany w szkołach publicznych. Ale kolejne będą padać, bo zmiany muszą trwać, tak samo jak odbudowanie utraconego zaufania społecznego. Zostaną te uczelnie publiczne, które wcześnie i porządnie zaczną reformy "urynkowienia" do tego silne uczelnie prywatne, które przynajmniej w dziedzinach ekonomicznych i humanistycznych będą prawdopodobnie królować, jeśli chodzi o wielkość kadry naukowej i ilość studentów. Uczelnie medyczne, techniczne, mają ten plus, że kapitał prywatny nie śpieszy się do ich branży. Tak czy siak ostatecznie uczelnie publiczne będą musiały się zmienić i działać efektywniej, uczyć bardziej rynkowo. Uczyć, a nie tylko być i starać się robić dobre wrażenie. Osobiście, nie wliczając to 10 kierunków/wydziałów/uczelni publicznych, które naprawdę sporo dają studentom i porządnie ich kształcą, wszystkim młodym ludziom, którzy pragną zdobywać wiedzę (lub dyplom) w pozostałej części szkolnictwa, polecałbym znaleźć mentora z danej dziedziny, włączyć Google i zdobywać doświadczenie w branży. Efektywność dużo większa, oszczędność czasowa ogromna, zdobyte kompetencje o wiele większe. Jedyny minus to brak papierka (dyplomu). Ale ten może da się jakoś szybko zdobyć na jakichś zaocznych studiach, gdy już z o 5 lat większym doświadczeniem w pracy w branży, będzie się zarabiało tyle, że dyplom będzie można sobie "kupić". Do polemiki zapraszam na mejla: pwrchem małpa interia kropka pl. Proszę pisać z dopiskiem "szkolnictwo wyższe" co bym nie uznał z góry mejla za spam od kogoś kogo nie znam. Miłego dnia życzę :) PS. Doktorat też zrobię na zasadzie "poświęć czas na to co wartościowe, a resztę zalicz na 5, nic nie robiąc". Tym bardziej z tego co zdążyłem wybadać do tej pory, to w większości ma się 5 na zajęciach dla doktorantów, za samą obecność, a czasem i bez, więc trudno nie będzie.

Autor:	Elgin
Data:	2009.09.15 14:44
Artykuł, jak również przedstawiona w nim propozycja modelu kariery naukowej są bardzo interesujące i na pewno warte dyskusji. Widzę tutaj jednakże i pewien negatywny aspekt likwidacji habilitacji oraz tytułu profesorskiego. Otóż - zgodnie z tym, co pisze Autor - wymusi to pięcie się po szczeblach kariery tylko osobowm będącym pracownikami uczelni wyższej - i to takiej, która ma stosowne uprawnienia. Może to zamknąć drogę do rozwoju naukowego osobom spoza ścisłego środowiska akademickiego, które również zdobywają obecnie doktoraty i habilitacje. Ja stanowię włqśnie przykład takiej osoby. Doktoryzowałem się i habilitowałem na uczelni odległej o ponad 250 km od miejsca zamieszkania, nie bedąc nigdy jej pracownikiem. Dzięki temu mogę w moim mieście średniej wielkości (w którym nie ma - i pewnie jeszcze przez wiele dziesięcioleci nie będzie - możliwości zdobywania stopni naukowych tak w mej dziedzinie jak i w wielu innych) pracować i prowadzic własne dociekania. Oczywiście problemy związane z wymogami, o których pisze Autor odczułem podczas mych przewodów, szczególnie dotyczyło to uczestnictwa w konferencjach naukowych - bo choć pracuję w istytucji, która na bieżąco współpracuje ze środowiskami naukowymi, to jednak funduszy na ten cel zawsze brakuje). Ciekawi mnie zatem czy model kariery opisany przez Autora byłby możliwy do przeprowadzenia w mniejszej uczelni, takiej jak choćby państwowa wyższa szkoła zawodowa (taką tutaj mamy, być może niebawem rozpocznę z nią stałą współpracę). Jeżeli chcemy zachować odpowiedni poziom kwalifiakcji naukowych, to niemal oczywiste jest, że owa opisana ścieżka awansowa może mieć miejsce tylko na dużej uczelni w silnym ośrodku akademickim. W ten sposób drziw do awansu naukowego dla pasjonatów z mniejszych miejscowości zostaną definitywnie zamknięte. To spowoduje kumulację wiedzy w kilku "molochach", a wartościowi dla nauki ludzie będą definitywnie "wypłukani" z takich miast jak moje. W konsekwencji drastycznie spadnie poziom wykształcenia miejscowej ludności. I rozwarstwienie edukacyjne społeczeństwa zamiast zmniejszać, wyraźnie się pogłębi.

Autor:	Gosc
Data:	2008.12.19 21:59
Gratuluję artykułu. Porusza on większość spraw istotnych i co ciekawe przedstawiono w nim wlasciwe wnioski. Zlikwidować habilitacje i profesure tytularna, skupic sie zas na zapewnieniu jak najlepszej jakosci doktoratom (patrz post Doktoranta - czyli jak to robia najlepsi).

Autor:	student
Data:	2008.08.21 23:23
Szkoda , że szkoda jednego - szkoda oj szkoda ...że? Ktoś tu niech zacznie książkę pisać,a potem ją opublikuje i każe czytać takie smuty studentom jako kolejny bestseler :)

Autor:	Doktorant
Data:	2008.02.25 07:57
Mam 26 lat i jestem doktorantem. Poprzedni rok spedzilem w Harvardzie na stypendium, gdzie - wydaje mi sie - dostatecznie poznalem system amerykanskiej edukacji wyzszej. Uwazam, ze wszelkie porownania pomiedzy polskimi studiami doktoranckimi oraz amerykanskimi sa nieporozumieniem. Zeby cos porownac, trzeba najpierw miec cos do porownania. Tymaczsem w Polsce nie ma czegos takiego jak studia doktoranckie. Jest 4-letni, blizej niezidentyfikowany okres pomagisterski, ktory konczy sie obrona pracy "doktorskiej" (oczywiscie, w 90 taki "doktorat" to jedna wielka sciema i strata papieru, w wiekszosci przypadkow nawet tytul pracy nie ma sensu, nie wspominajac o dennej tresci). Moj doktorat z cala pewnoscia tez bylby slaby, gdyby nie to, ze udalo mi sie chociaz rok spedzic w Harvardzie i przeprowadzic niezbedne badania. System studiow doktoranckich GWARANTUJE, ze ich absolwent prezentuje odpowiedni poziom, i jego praca jest rowniez na odpowiednio wysokim poziomie. Np. aby rozpoczac pisanie pracy na ostatnim, 5-tym roku studiow doktoranckich w Harvardzie, nalezy z sukcesem zaliczyc 24 przedmioty (w kazdym semestrze 3 kursy przez pierwsze 4 lata). Czas pomiedzy zajeciami spedza sie na nieustannych konsultacjach z praktycznie wszystkimi profesorami jednostki (jedno spotkanie trwa przynajmniej godzine, tygodniowo ma sie w sumie okolo 4 takich spotkan, zaleznie od potrzeby). Przedmiot, nawet jesli zaawansowany, jest tak doskonale prowadzony, ze mimo, ze zaliczenie jego jest wymagajace, nie powinno stanowic problemu dla studenta/doktoranta. Po takich 4 latach swietnie zorganizowanych studiow, doktorant dopiero zaczyna pisac prace doktorska. Jednak wiedze, ktora juz posiadl GWARANTUJE, ze o co napisze, bedzie przynjamniej w jakims stopniu wartosciowe. Doktorant ma juz przygotowanie do samodzielnego pisania - 24 przedmioty zalicza sie napisaniem krotkiej pracy koncowej. Czyli zanim doktorant rozpocznie pisanie doktoratu, musi napisac przynajmniej 24 mniejsze prace na kazdy przedmiot w celu zaliczenia. To naprawde dobry trening, zwlaszcza, ze pisaniu kazdej takie pracy towarzysza liczne konsultacje. A teraz jak wygladaja "studia doktoranckie" w Polsce: co dwa tygodnie 45-minutowe seminarium z wlasna pania promotor polegajace na przeczytaniu i omowieniu jakiegos smutnego artykulu, co 3 tygodnie (w ramach "przedmiotu fakultatywnego") zajecia albo z historii dziedziny (bo akurat pan profesor zwyczjany sie tym zajmuje wiec to prowadzi sobie) albo z czegos jeszcze bardziej przydatnego, typu dojenie kanarkow. No i to generalnie tyle, jesli chodzi o zdobywanie wiedzy. Aha, alma mater UW oferuje jeszcze wyklady z filozofii dla doktorantow. Oprocz tego, ciagle pouczenia zeby nie pyskowac jak nagminnie lamane sa prawa doktorantow, dydaktyka, gdzie doktorant uczy przedmiotu, z ktorym sam nie ma nic wspolnego (no ale takie zapotrzebowanie jest), ciagle nowe "rozporzadznie rektora w sprawie XYZ", generalnie smutek, marazm, i strata czasu na zbijanie bakow. No i na koncu, po 4 latach takiej sciemy, ma sie zebrac rada starcow (ktorzy nawet z widzenia doktoranta nie znaja, no bo wydzial duzy, wiadomo) i robi sie przedstawienie zwane obrona pracy doktorskiej : promoto przedstawia slabiutka prace swojego doktoranta (ktorej wcale nie przeczytal), jedna recenzentka przyczepia sie interpunkcji, druga recenzentka ma chrype i nikt nie slyszy co odczytuje. Wszyscy maja krawaty i robia madre miny. Potem jest glosowanie (oczywiscie wiekszosc glosujacych nawet nie wie nad jakim tytulem glosuje, no ale to nie jest przeciez istotne, wazne, zeby ilosc glosow sie zgadzala) i kwiaty, usciski i rumience. Z pracy i calych "studiow doktoranckich" najlepsza jest zazwyczaj okladka doktoratu - takie fajne teraz robia, introligatorskie, czerwone, albo granatowe. Te amerykanskie doktoraty to brzydkie sa, w papierowych zbitkach. A co to ma do HABILITACJI? A tylko tyle, ze nie ma sensu dyskutowac o budowaniu pierwszego pietra, jak fundament jest zgnity.

Autor:	Plackowqski Ryszard
Data:	2008.01.28 16:51
Francja zniszczona a Wielka Brytania i Stany Zjednoczone Górą. Za 8-8 publikacji naukowych jedna anglojęzyczna. A co z językami kongresowymi.

Autor:	Młody Naukowiec
Data:	2006.08.10 12:43
Moja praca magisterska tez zostala opublikowana w czasopismie z IF nieco poniżej 2. I znam jeszcze parę osób, której mogą się pochwalić podobnym osiągnięciem. Moja żona z magisterki ma dwie publikacje. Jedna z nich ma w tej chwili (4 lata po ukazaniu się) 24 cytowania. Znam też przykłady publikowania prac licencjackich. Tak więc publikacje prac magisterskich nie są aż takim ewenementem. W dobrych ośrodkach naukowych to standard. Studenci, zwłaszcza ci dobrzy, są włączani w regularne badania naukowe i tworzą wyniki, które są następnie publikowane w liczących się czasopismach o zasięgu międzynarodowym.

Autor:	Aleks
Data:	2006.07.24 15:51
Szanowny Anonimie Znam kilkanaście przypadków w Polsce gdzie prace magisterskie zostały opublikowane po angielsku w jakichś czasopismach o mniejszym czy większym zasięgu (wykluczam zeszyty naukowe czegos tam). Nie jest to więc taki ewenement. Ewenementem jest opublikowanie takiej pracy tylko pod swoim nazwiskiem. U mnie tak było. Nie wszystkie osoby mające takie publikacje sprawdziły się w nauce, zresztą nie wszystkie chciały parać się nauką. I to jest dobre zakończenie tego wątku.

Autor:	Anonim
Data:	2006.07.24 14:45
Gratuluje opublikowania wyników pracy magisterskiej, no to już jest nas czterach, pan, ja i dwóch moich magistrantów .... Sądze, że u nas takie prace powinny mieć inny statut niż przeciętne typu ,,mgr-badziewie". Dla młodego pokolenia owe prace mają fundamentalne znaczenie i one swiadcza o rozowju przyszlego młodego naukowca ....

Autor:	Aleks
Data:	2006.07.24 12:35
Drobna korekta do poprzedniego mego postu. Ocena i porównywanie doprobku naukowego jest rzecza skomplikowaną ale możliwą. Mój protest wzbudziły jedynie ostre kryteria. Na mgr jedna publikacja na liście filadelfijskiej toż to przesada. Ilu magistrów w kraju spełnia to kryterium? A co z długością cyklu publikacyjnego? Stwierdzam stanowczo iż ogromna ilość (ogromna większość?) doktorów z nauk ścisłych i medycyny nie ma publikacji na liście filadelfijskiej. I to jest fakt nie podlegający dyskusji. Publikacje sa jakąś miara. Jestem za jej utrzymaniem, ale to nie jest jedyna miara. Znam doktorów z fizyki i matematyki którzy do obrony nie mieli nic, tzn. ani jednej publikacji naukowej, nawet wysłanej do druku. Jakieś publikacje pojawiły się kilka lat później. A w poprzednim poście pisząc o doktorach bez publikacji miałem na myśli publikacje z listy filadelfijskiej i wcale nie uważam iż tytuły przyznawane są tylko po znajomości - chociaż i takie też są. Na akończenie dodam iż moja praca magisterska została w całości opublikowana w czasopiśmie polskim (po angielsku) o dużym zasięgu.

Autor:	Anonim_Wow
Data:	2006.07.24 10:38
Sadze, ze moze tu występować konflikt pomiędzy nauką a sztuką...

Autor:	Anonim_szanowny_panie_Alekssie....
Data:	2006.07.24 10:34
Szanowny, drogi kolego, kryteria te sa cześciowo napisane w oparciu o własny dorobek naukowy .... Mozna je zmieniać, ale ,,musza" byc jednak czytelne i niezalezne .... po pierwsze, takie kryteria do weryfikacji tytulow moga byc lepsze od dekomunizacji w nauce .... po drugie, nauka bez tytulow moze istniec i nie ,,zawali sie" , ba nauka to przede wszystkim swiat dla specjalistów, a nie dla laikow .... Z pana wypowiedzi mozna sadzic, ze nadawane tytuly naukowe sa ,,przyznawane" wlasciwie za nic, wystarczy być tylko w ,,sekcie tytułomaniakow" opierających sie na ,,falszywym prawie o ...."

Autor:	Aleks
Data:	2006.07.21 15:53
No tu huż szanowny Anonim przesadził. Na mgr jedna publikacja na liście filadelfijskiej Toż tego wymogu nie spełnia 90 doktorów. W niektórych dyscyplinach nnawet 100 Jest wielu doktorów którzy nie mają ani jednej publikacji Ani jednej - nawet jak policzyć publikacje w zwykłych gazetach.

Autor:	Anonim_Weryfikacja_tytułów
Data:	2006.07.20 14:55
Proponuje przyjąć proste kryteria dla weryfikacji stopni naukowych: praca magisterska - jedna publikacja na liscie filadelifijskiej .... nie spełnienie wymogu, automatycznie kasuje wszystkie nabyte tytuły naukowe ... praca doktorska - jeden samodzielny artykuł i kilka wspólnych prac (np. nie mniej niż 7),... habilitacja - tylko samodzielne artykuły np. 6 profesura - wypromowanie 4 właściwych magistrów i jednego doktora... Ciekaw jestem ilu ,,tytułomaniaków" obroniło by swoje nadane tytuły...

Autor:	dr samodzielny
Data:	2006.07.20 11:24
Proszę Państwa proszę nie liczyć na to, że polska nauka w obecnym systemie organizacyjnym wniesie jakikolwiek wkład w rozwój gospodarczy kraju. Poglady prezentowane przez Pana profesora dr habilitowanego M. J. Sarnę są dominujące wśród decydentów (profesorów) kształtujących naukę w Polsce. Model nauki polegający na gromadzeniu punktów do dorobku, zdobywaniu kolejnych stopni naukowych a w konsekwencji władzy administracyjnej jako cel sam w sobie jest przez Pana Profesora bardzo wyrażnie i bez żenady wyłożony. Takie ambicje jak dokonanie jakiegoś odkrycia, wnisienia czegoś nowego do istniejącego stanu wiedzy czy wdrożenie inniwacyjnej technologii wręcz przeszkadzają. Trzeba ze smutkiem stwierdzić , że obecny system jest niereformowalny (jeżeli będą go reformować profesorowie). Najbardziej obiektywnym recenzentem wartości prowadzonych prac jest wolny rynek a dziedzinie nauk podstawowych cytowania. Prowadzenie prac stosowanych w państwowych uczelniach i instytutach na obecnych zasadach jest po prostu marnowaniem pieniędzy podatników. Dlatego zbudowałem prywatne laboratorium badawcze w garażu, z niewielkim 5 osobowym zespolem badaczym mamy większy przychód z prac badawczych niż Istytut zatrudniający 380 naukowców (w tym 32 tzw. samodzielnych). Mamy zlecenia badawcze z całego świata, sami finansujemy aparaturę badawczą ze sprzedaży opracowanych rozwiązań naukowych. Granty badawcze MNiI, które mieliśmy w firmie czterokrotnie zwróciliśmy do bużetu państwa w formie podatków od sprzedanych urządzeń. Może te proste porównania dadzą do myślenia decydentom w tym państwie, na panów z tytułami prof. absolutnie nie liczę.

Autor:	taki jeden
Data:	2006.07.19 19:12
Zgadzam sie rowniez z fikcja badan itp. wymyslow,ktore z rzeczywistoscia maja tyle wspolnego co swinka morska z morzem.Z tym, ze w przypadku nauk o zarzadzaniu przybiera to forme roznych, roznistych teorii, ktore powstaja z mutacji innych, rownie bezsensowynych. Z nich powstaja hurtowo artykuly "o niczym". O marktingu juz nawet nie wspomne. Badan nad rzeczywistoscia,praktyka gospodarcza praktycznie sie nie prowadzia. Dochodzi do tego,ze zapraszajac na konferencje praktyka gospoadrczego,trzeba mu tlumaczyc pytania zadawane przez "utytulowanych". Tym ostatnim polecam zalozenie dowolnej firmy consultingowej, badz podjecie jakiekolwiek proby wdrozenia wlasnych teorii w praktyce, nie opowiadaliby wtedy tych "ciekawostek"...

Autor:	agnieszka
Data:	2006.07.19 18:10
Niestety, w ogromnej części autor artukułu ma racje. Ponad to co opisuje "układy..." jest jeszcze jedno wielkie zło które sie dzieje w nauce, a mianowicie wielka fikacja badań i wykreowanych bez badań wyników. Zadną miarą z sufitologii przemysł nie może kożystać i stąd taki rozdziwęk pomiedzy przemysłem a nauką i brak z jego strony finansowania. Polska Nauka była by warta wiele i jej wyniki gdyby nie było tylu fałszerzy i kreatorów wyników, którzy wdrozenia przemysłowe nazywają rzemiosłem a nie nauką bo sami boją się z tym zmierzyć. Boją się że skończyła by sie możliwość kreowania wyników i udawania wszystkim że wynikiich są coś warte bo weryfikacja była by natychmiastowa. Jestem naukowcem i zrobiłam habilitację przed skończeniem 38 roku życia i wiem że jest to ogromny wysiłek, widzę też nawet w swojej Katedrze że i bez tego wysiłku i bez badań habilitacja może być obroniona jeśli jest się tylko w gronie, które tą habilitację zaakceptuje dobrze ustosunkowanym. Jest to porażające ze tak wielu światłych lidzi może wejść w zmowę milczenia i wiedząc że badań nie było, a wyniki są wykreowane z niebytu (są poprostu fikcją) dopuszczają do kolokwium i milczą. Kłamstwo, brak realnego kontaktu z przemysłem i aprobata fikcji stanowią o braku jakości w wielu dziedzinach i schodzeniem w niebyt jakościowy polskiej nauki i szkolnictwa wyższego. Niestety to co piszę pochodzi z obserwacji środowiska najblizszego i nie pochodzi z opowiadań innych tylko jest niewielkim wycinkiem z Katedry i Wydziału. Smutne to jest ale niestety prawdziwe.

Autor:	Agnieszka
Data:	2006.07.19 18:10
Niestety, w ogromnej części autor artukułu ma racje. Ponad to co opisuje "układy..." jest jeszcze jedno wielkie zło które sie dzieje w nauce, a mianowicie wielka fikacja badań i wykreowanych bez badań wyników. Zadną miarą z sufitologii przemysł nie może kożystać i stąd taki rozdziwęk pomiedzy przemysłem a nauką i brak z jego strony finansowania. Polska Nauka była by warta wiele i jej wyniki gdyby nie było tylu fałszerzy i kreatorów wyników, którzy wdrozenia przemysłowe nazywają rzemiosłem a nie nauką bo sami boją się z tym zmierzyć. Boją się że skończyła by sie możliwość kreowania wyników i udawania wszystkim że wynikiich są coś warte bo weryfikacja była by natychmiastowa. Jestem naukowcem i zrobiłam habilitację przed skończeniem 38 roku życia i wiem że jest to ogromny wysiłek, widzę też nawet w swojej Katedrze że i bez tego wysiłku i bez badań habilitacja może być obroniona jeśli jest się tylko w gronie, które tą habilitację zaakceptuje dobrze ustosunkowanym. Jest to porażające ze tak wielu światłych lidzi może wejść w zmowę milczenia i wiedząc że badań nie było, a wyniki są wykreowane z niebytu (są poprostu fikcją) dopuszczają do kolokwium i milczą. Kłamstwo, brak realnego kontaktu z przemysłem i aprobata fikcji stanowią o braku jakości w wielu dziedzinach i schodzeniem w niebyt jakościowy polskiej nauki i szkolnictwa wyższego. Niestety to co piszę pochodzi z obserwacji środowiska najblizszego i nie pochodzi z opowiadań innych tylko jest niewielkim wycinkiem z Katedry i Wydziału. Smutne to jest ale niestety prawdziwe.

Autor:	Anonim_do_Pana_Sarny
Data:	2006.07.19 14:11
Sądze, ze przedstawil pan tu ,,stary" poglad ,,tytułomaniaka" (z góry przepraszam za ten kolokwializm), gdzie podał pan dokładne przedziały wiekowe karier naukowych... Jako naukowiec nauk przyrodniczych powinien pan wiedziec, ze wiekoszosć ważnych odkryc naukowych była dokonywana przez młodych naukowców (ponizej 30 lat). Stąd też można wnioskować, ze w wieku 30 lat to juz intelektualna emerytura, a powyzej ... Dygresja, z tego punktu widzenia tytuly naukowe wygladają ,,blado" ...

Autor:	taki jeden
Data:	2006.07.19 12:11
Do p. Marka J. Sarny, apropos anonimowości i jego dobrego samopoczucia, reprezentuje nauki o zarzadzaniu,na tzw.szacownej panstwowej uczelni.. A o nastroje, model nauki i patologie na porzadku dziennym, razem z absurdami godnymi pozalowania proszę spytać dowolnych, losowo wybranych mlodych pracownikow Politechnik, Akedemii Ekonomicznych czy Uniwersytetow,w razie niezrozumienia tematu,badz watpliwosci slużę przykladami na priv. Być może kierowana przez Pana instytucja jest wyjatkiem, czego zycze..co nie zmienia ogolnej sytuacji..

Autor:	Marek J. Sarna
Data:	2006.07.19 09:28
Szanowni Panstwo, Tekst Pana dr Oledzkiego wskazuje na jego wysoka niekompetencje w tym co pisze. Przyklad: model kariery w Polsce jest nastepujacy: doktorat, habilitacja, profesura, a nie tak jak w schemacie 1 -- to tyle komentarza. Jesli autor, badz ktorys z dyskutantow chcialby porozmaiac zapraszam do napisania listu na sarna camk.edu.pl Dziwi mnie, ze znakomita wiekszosc dyskutantow jest anonomowa (wyjmujac p. Traczyka). Czy wszyscy Panstwo jestescie totalnymi frustratami - a jesli tak to dlaczego i po co zajmujecie sie nauka? Wydaje sie, ze i autor i dyskutanci reprezentuja nauki techniczne i stosowane. Nie neguje, ze sytuacja opisywana przez autora artykulu nie ma miejsce - w tych naukach. Wydaje mi sie jednak, ze projekcja na cala nauke polska jest nieuprawniona. Byc moze winne sa nauki techniczne a nie ogolne metody awansu w nauce polskiej. Jestem reprezentantem nauk scislych, i opisane powyzej sytuacje, w reprezentowanej przeze mnie dziedzinie, nie maja miejsca. Opisze sredni przebieg kariery naukowej w mojej dziedzinie: - doktorat po 4.5 latach (wiek ok. 30) - habilitacja po 8 latach (wiek ok 38-39) - profesura srednio w wieku 42-45 lat. Zapewniam wszystkich, ze dla pracujacego aktywnie mlodego czlowieka zrobienie habilitacji przed czterdziestka jest norma. I co najwazniejsze, nie jest to zaden ekstra trud. Zszywa sie kilka jedno--tematycznych prac, pisze podanie do Rady Naukowej i juz. Cala procedura trwa ok roku, przy czym strata czasowa dla habilitanta to max. kilka godzin. Nie rozumiem wiec calego gwaltu i rwetesu wokol sprawy. W instytucie ktorego jestem dyrektorem od prawie 12 lat (obecnie mam 51), najbardziej tworcza grupa sa profesorowie i docenci (ok. 80 dorobku instytutu). Insynuacje, ze jest do dozywotnia mila posadka sa ublizajace i nieprawdziwe. Nie wiem co jeszcze powiedziec - moze to, ze prawie 100 mlodych ludzi po usyskaniu doktoratu (dzieki staraniom promotorow) wyjezdza na pozycje post-doc na zachod i do stanow. Jesli decyduja sie wrocic, a sprawdzili sie na stazu moga liczyc na zatrudnienie w instytucie na 5 letniej pozycji tenure-track (konkurs). Zapewniam, ze nie bylo przypadku, aby ktos w tym okresie nie zrobil habilitacji. Zlosliwa uwaga koncowa do p. dr inz. Oledzkiego - moze zamiast zajmowac sie dzialalnoscia zwiazkowa lepiej byloby zajac sie praca naukowa. Pozdrawiam prof. dr hab. Marek J. Sarna Dyrektor Centrum Astronomicznego im. M. Kopernika Polskiej Akademii Nauk web: http://www.camk.edu.pl

Autor:	Andrzej
Data:	2006.07.18 14:07
I co z tego, że macie rację, kiedy nikt nie jest cw stanie tego przełamać. Nie wspomnieliście jeszcze o jednym wynaturzeniu jakim jest fikcyjne ztrudnianie utytułowanych profesorów, którzy już właściwie z domu nie wychodzą. Ale trzyma sie ich na etacie, płaci wysokie pensje tylko dlatego, żeby utrzymac uprawnienia do doktoryzowania czy prowadzenia danego kierunku studiów. To jest dopiero paranoja. Ile pieniędzy się przez to marnuje. Kłania się Mrożek, albo Franz Kafka. I jeszcze jedno. Choćbyś był najlepszym specjalistą w swojej dziedzinie, miał dobre publikacje i wdrożenia, prowadził doskonale dydaktyke i wypuszczał co roku kilkunastu dyplomantów, którzy bez problemu znajdują pracę, i tak jesteś śmieciem, bo nie miałeś ochoty babrać się w przelewanie z pustego w próżne, czyli robic habilitację psu na budę potrzebną.

Autor:	Andrzej
Data:	2006.07.18 14:06
I co z tego, że macie rację, kiedy nikt nie jest cw stanie tego przełamać. Nie wspomnieliście jeszcze o jednym wynaturzeniu jakim jest fikcyjne ztrudnianie utytułowanych profesorów, którzy już właściwie z domu nie wychodzą. Ale trzyma sie ich na etacie, płaci wysokie pensje tylko dlatego, żeby utrzymac uprawnienia do doktoryzowania czy prowadzenia danego kierunku studiów. To jest dopiero paranoja. Ile pieniędzy się przez to marnuje. Kłania się Mrożek, albo Franz Kafka. I jeszcze jedno. Choćbyś był najlepszym specjalistą w swojej dziedzinie, miał dobre publikacje i wdrożenia, prowadził doskonale dydaktyke i wypuszczał co roku kilkunastu dyplomantów, którzy bez problemu znajdują pracę, i tak jesteś śmieciem, bo nie miałeś ochoty babrać się w przelewanie z pustego w próżne, czyli robic habilitację psu na budę potrzebną.

Autor:	dr inż. Tomasz Traczyk
Data:	2006.07.18 13:54
Szczerze gratuluję Autorowi odwagi, a w szczególności sformułowania, iż dysproporcja między formalnymi wymaganiami, a dostępnymi środkami "prowadzi do głębokiego zakłamania".

Autor:	starszy adiunkt
Data:	2006.07.18 12:11
Kurtyna odsłoniła juz wiele lat temu mierną grę aktorów- certyfikowanych naukowców. graja jednak nadal, korzystając z suflerów. Widownia widzi to i przychodzi na te żenujace spektakle. Szkoda pieniędzy z budżetu na takie "udawane" przedstawienia.Aktorzy maja dyplomy, jednak część z nich nie ma talentu. Szkoda młodych, zdolnych kandydatów na aktorów- szybko nauczą sie od "starych wyg" lub odejdą bo prawdy tu nie znajdą. Już tyle słów- gwizdów na "gwiazdy ze sceny" przelano, a Oni trwają bo to jest układ wzajemnych powiązań z dyrekcją teatru, reżyserem i recenzentem( krytykiem). Socjalistyczna idylla trwa. Widzów ubywa, niedługo zostana sami portierzy pilnujacych rekwizytów.

Autor:	grud
Data:	2006.07.18 07:42
I znwu wraca jak bumerang HABILTACJA?Co to takiego? Ci co ją zrobią sami moga pwiedziec no to coś zrobilem i wreszcie moge odpocząc? Czy tak jest naprawde, Panowie UKLADY raz jeszcze UKŁADY ? Trzy oceny, dorobku , kolokwium i co sterta doumentow 120 str. i co tylko stres dalej. Habilitanci WALCZCIE O PUBLICZNa obrone i uproszczenie procedury zdwania. grud

Autor:	taki jeden
Data:	2006.07.17 22:41
Jestem pełen uznania dla Autora Tekstu, wreszcie koniec tych kamuflaży,bzdur,hipokryzji itp. z ktorą stykam się na codzień w tzw."elitarnym"srodowisku.Czasem krew zalewa,gdy czyta sie te "pseudonaukowe" bełkoty tworzone w oparciu o stowrzona przez siebie, własną nieistniejaca rzeczywistość.Prowadzi to do tego,że z czasem teoria coraz bardziej rozmiaja sie z praktyka,tak,ze z tytulem prof. zwykle nie jest się już w stanie rozwiazac jakiegokolwiek problemu praktycznego, następuje tzw. "wtorne kalectwo"...szkoda,ze w rzucaniu kłód pod nogi te osoby są dosyć skuteczne, w odróżnieniu np.od prowadzenia badan,pisania artykulów itp.... Również pytam,co z tego, że Autor ma rację????Nic...

Autor:	taki jeden
Data:	2006.07.17 22:41
Jestem pełen uznania dla Autora Tekstu, wreszcie koniec tych kamuflaży,bzdur,hipokryzji itp. z ktorą stykam się na codzień w tzw."elitarnym"srodowisku.Czasem krew zalewa,gdy czyta sie te "pseudonaukowe" bełkoty tworzone w oparciu o stowrzona przez siebie, własną nieistniejaca rzeczywistość.Prowadzi to do tego,że z czasem teoria coraz bardziej rozmiaja sie z praktyka,tak,ze z tytulem prof. zwykle nie jest się już w stanie rozwiazac jakiegokolwiek problemu praktycznego, następuje tzw. "wtorne kalectwo"...szkoda,ze w rzucaniu kłód pod nogi te osoby są dosyć skuteczne, w odróżnieniu np.od prowadzenia badan,pisania artykulów itp.... Również pytam,co z tego, że Autor ma rację????Nic...

Autor:	Anonim
Data:	2006.07.17 15:53
Powyższy tekst, uwidacznie ideę tytułow naukowych. Zbyt dużą wagę na ogół przywiązuje sie do stopni naukowych. Wyższy stopien nie swiadczy o wyższym intelektualnym poziomie danego człowieka-naukowca, a wręcz odwrotnie... Z tego co pan pisze, wynika, ze mamy do czynienia z ,,sektę tytułomaniaków", którzy bronia swoich nabytych tytułów i miejsc pracy, co wiecej rodzi sie pytanie czy owe tytuły maja jakiś sens naukowy ?

Autor:	doktorant (ekonomii socjalizmu)
Data:	2006.07.17 13:18
Szkoda, że nie zacząłem od lektury tego tekstu - jako doktorant zbyt biedny, by nawet prenumerować sobie całą gazetkę - wypowiadałem się przy okazji sąsiednich artykułów... i wreszcie czytam tekst Pana Doktora, który podziela moje tam wypowiedziane poglądy. I co z tego? NIC. W każdym razie - jestem za wycięciem w pień tych wszystkich iluzorycznych "profesorsko-habilitacyjnych" szczebli zapewniania sobie wygodnej, dożywotniej posady.

Autor:
Treść:

^*System komentarzy jest moderowany. Twoja wypowiedz zostanie usunieta jesli przekroczy powszechnie przyjete standardy.